Header

Co daje karate

Młodzież wciąż poszukuje możliwości zaspokojenia swoich naturalnych dążeń - do rywalizacji, do określenia się, a nawet dominacji... Stąd tak wielka popularność wschodnich sztuk walki. Niosą one bowiem w sobie wiele wartości istotnych dla współczesnego człowieka. Ale tylko wtedy, gdy na treningu przestrzegana jest dyscyplina i panują właściwe relacje między członkami ćwiczącej grupy a instruktorem.

Już głęboki ukłon rozpoczynający i kończący ćwiczenia jest symbolem szacunku dla drugiego człowieka. Osoby uprawiające sztuki walki, uczą się od początku grzeczności. Ci, którym to nie odpowiada, szybko tracą motywację do treningu.

Efektem uprawiania karate powinno być osiągnięcie dyscypliny wewnętrznej (Oyama, 1973), rozwój zdolności umysłowych i ciała oraz pogłębianie właściwości ducha (Egan, 1982). Ju-jitsu - w którym opanowanie emocji pozwala podporządkować sobie przeciwnika -ma przyczyniać się do rozwoju siły fizycznej i woli zwycięstwa (Maekawa, 1978). Z kolei potencjalnymi korzyściami płynącymi z uprawiania Aikido są: poprawa zdrowia psychofizycznego, pogłębienie zrozumienia proUe^'* v nękających każdego człowieka, świadomość konieczności integracji z innymi ludźmi (Westbrook i Ratti 1984).

Wschodnie sztuki walki "Budo" prowadzące do rzeczywistego zahartowania i przyjęcia zdecydowanej postawy wobec przeciwnika (Oyama, 1975) - łączy to, że traktują człowieka całościowo, jako jedność psychofizyczną. Czy te wartości, które wnosi "Budo" są przyswajane przez ćwiczących? Czy oni je sobie uświadamiają? Które sfery osobowości są na nie najbardziej podatne? Ile zależy od stażu w opanowaniu wschodnich sztuk walki?

Aby uzyskać odpowiedź na te i podobne pytania przeprowadziliśmy specjalną sondę wśród karateków Krakowskiego Klubu Kyokushinkai. Spośród 300 ankiet zakwalifikowano do analizy 101 kompletnie wypełnionych. Badani byli w wieku od 15 do 41 lat, mieli staż treningowy od 6 miesięcy do 14 lat, 14 z nich legitymowało się stopniem 1-2 Dan. Okazało się, że udział w treningach przyniósł badanym poprawę samopoczucia, radość życia i zwiększenie energii do działania, a także wzmocnienie woli, zdolność do przezwyciężania bólu i zmęczenia. Treningi przyczyniły się ich zdaniem, do zwiększenia odporności na trudności występujące w trakcie realizacji postawionych celów i do rozwoju sprawności fizycznej (wskaźniki szybkości, siły, wytrzymałości).

Uprawianie karate miało również znaczący wpływ - w świetle wypowiedzi badanych osób - na rozwój ich zalet charakteru, sposób podejmowania decyzji, zmniejszenie nerwowości i frustracji, rozszerzenie kontaktów z ludźmi, bardziej świadome dokonywanie wyboru działania oraz spotęgowanie kontroli nad uczuciami gniewu i strachu. Uwzględniając staż treningowy respondentów można stwierdzić, że największe zmiany zachodziły w ich postawie wobec pracy lub nauki oraz w sferze bardziej świadomego dokonywania wyboru działania i zwiększania samokontroli. Karate kształtowało charakter karateków, pomagało im w szybszym rozwiązywaniu trudnych i spornych problemów, zwiększało odporność na trudności pojawiające się w trakcie realizacji postawionych celów, potęgowało wrażliwość na potrzeby, a także krzywdę innych osób.

Ankieta nie wykazała istotnych powiązań między czasem uprawiania karate a intensywnością uczuć powstających przy porażce. Staż nie miał wpływu na zmniejszenie frustracji i nerwowości. A także na wzmocnienie woli, zdolności do przezwyciężania zmęczenia i bólu oraz poprawę samopoczucia, radości życia oraz posiadającej najwyższą medianę - energii do działania. Brak zależności między stażem treningowym a wpływem na niektóre sfery osobowości może świadczyć o tym, że omawiane efekty zostały osiągnięte już w pierwszym okresie ćwiczeń. Później zaś były jedynie utrzymywane na wystarczającym poziomie.

Z wcześniejszych badań wynika, że podejmowanie treningu karate wiąże się walorami utylitarnymi tego sportu i chęcią doskonalenia własnego charakteru (Srokosz i Sterkowicz, 1986). Przeprowadzona ankieta potwierdziła także ten kierunek oddziaływania treningu, ale w kontekście otrzymanych odpowiedzi nie można wykluczyć twierdzenia, że to specyficzne cechy osobowości spowodowały zajęcie się i przebieg kariery w karate (Dracz i Sterkowicz, 1985).

Analiza zebranych opinii i wyniki innych badań utwierdzają w przekonaniu o całościowym oddziaływaniu karate na osobowość, w której wyróżnia się sfery. fizyczną, intelektualną, emocjonalną, wolicjonalną, społeczną, etyczno-moralną. Z przeprowadzonych badań także wynika, że większość ankietowanych karateków (82%) zauważyła u siebie łatwiejsze opanowanie umiejętności relaksacji psychofizycznej. Stali się przez to mniej nerwowi, pobudliwi i agresywni. Uprawianie wschodnich sztuk walki może zatem skutecznie kształtować osobowość młodych ludzi. Dużo zależy od doświadczenia i wyczucia instruktorów. Powinni oni tak ukierunkować treningi, by ich efekty autentycznie wspomagały szkołę i dom rodzinny w trudnym procesie wychowania.

dr STANISŁAW STERKOWICZ- pracownik naukowy krakowskiej AWF (kierownik Zakładu Sportów Walki),od kilkunastu lat prowadzi badania karate i karateków, zajmuje się także szkoleniem instruktorów itrenerów.

Mapa

icontexto inside youtube icontexto-inside-facebook-1